प्यान्क्रियाटिक क्यान्सर आधुनिक चिकित्सा क्षेत्रकै सबैभन्दा कठिन रोग मानिन्छ। बिरामी जीवित रहने कम सम्भावना, ढिलो गरी रोग पत्ता लाग्नु र औषधिले चाँडै काम गर्न छाड्नु यसका मुख्य कारण हुन्। दशकौँदेखि यसको उपचारमा खासै ठूलो सफलता मिल्न सकेको थिएन। तर, स्पेनको नेसनल क्यान्सर रिसर्च सेन्टर (CNIO) मा गरिएको नयाँ अध्ययनले एउटा नयाँ आशा जगाएको छ।
वरिष्ठ वैज्ञानिक मारियानो बार्बासिडको नेतृत्वमा ६ वर्षसम्म चलेको यस अनुसन्धानले प्रयोगशालामा प्यान्क्रियाटिक क्यान्सरको सबैभन्दा खतरनाक स्वरूपलाई पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गरेको दाबी गरेको छ। मुसामा गरिएको यो परीक्षणमा तीनवटा औषधिको मिश्रण (Triple-drug treatment) प्रयोग गरिएको थियो। यसले उन्नत चरणको ट्युमरलाई समेत पूर्ण रूपमा नष्ट गर्यो र पछि पुनः पलाउन दिएन। सबैभन्दा खुसीको कुरा, यसको साइड इफेक्ट (असर) निकै कम देखिएको छ।
प्यान्क्रियाटिक क्यान्सर किन ‘अजेय’ मानिन्छ?
यो क्यान्सर किन निको पार्न गाह्रो छ भन्ने केही मुख्य कारणहरू छन्:
ढिलो पहिचान: क्यान्सर फैलिसकेपछि मात्र यसका लक्षणहरू देखिन्छन्।
कडा संरचना: ट्युमरको वरिपरि एउटा कडा तह हुन्छ, जसले औषधिलाई क्यान्सर कोषसम्म पुग्नै दिँदैन।
छिटो अनुकूलन: एउटा औषधिले मात्र उपचार गर्दा क्यान्सर कोषहरूले नयाँ बाटो बनाएर आफूलाई बचाउने क्षमता विकास गर्छन्।
तीन-औषधि उपचार: एउटै होइन, चौतर्फी प्रहार
यसअघि एउटा मात्र औषधि प्रयोग गरेर क्यान्सर रोक्ने प्रयास गरिन्थ्यो। तर, CNIO को अध्ययनले क्यान्सर बाँच्नका लागि आवश्यक तीनवटा फरक जैविक प्रणालीलाई एकैचोटि बन्द गरिदिने रणनीति अपनाएको छ। यसो गर्दा क्यान्सर कोषले आफूलाई बचाउने कुनै विकल्प पाउँदैन। वैज्ञानिक बार्बासिडका अनुसार, प्यान्क्रियाटिक क्यान्सरलाई एउटै औषधिले जित्न असम्भव छ, त्यसैले यो ‘बहु-आयामिक’ रणनीति प्रभावकारी देखिएको हो।
अध्ययनको वैज्ञानिक महत्त्व
करिब ९० प्रतिशत प्यान्क्रियाटिक क्यान्सरका बिरामीमा KRAS म्युटेसन (एउटा विशेष प्रकारको आनुवंशिक परिवर्तन) देखिन्छ, जसले क्यान्सर फैलाउन मद्दत गर्छ। यो अनुसन्धान विशेषगरी त्यही म्युटेसनलाई केन्द्रित गरेर गरिएको हो। यसको नतिजा प्रतिष्ठित वैज्ञानिक जर्नल PNAS मा प्रकाशित भएको छ, जसले यसको विश्वस्ततालाई पुष्टि गर्छ।
प्रयोगशालादेखि अस्पतालसम्मको कठिन यात्रा
यस अध्ययनले उत्साह जगाए पनि वैज्ञानिकहरू केही सतर्क छन्। प्रयोगशालामा मुसामा देखिएको सफलता मानिसमा पनि उस्तै हुन्छ भन्न सकिन्न।
मानिसमा प्रयोग (Clinical Trial) गर्नुअघि यसको सुरक्षा र प्रभावकारिताको धेरै परीक्षण हुन बाँकी छ।
इतिहासमा धेरै यस्ता प्रयोगहरू जनावरमा सफल भए पनि मानिसमा असफल भएका उदाहरण छन्।
निष्कर्ष: के यो साच्चै सफलता हो?
अहिले नै प्यान्क्रियाटिक क्यान्सरको ‘निश्चित उपचार’ भेटियो भन्नु हतार हुनेछ। तर, यसले उपचारको एउटा नयाँ र बलियो बाटो भने देखाएको छ। यदि मानिसमा गरिने परीक्षण सफल भयो भने, यसले प्यान्क्रियाटिक क्यान्सर मात्र नभई अन्य कडा खालका क्यान्सरहरूको उपचारमा पनि क्रान्ति ल्याउनेछ।
