काठमाडौँ । मध्यपूर्वमा जारी युद्धले अब विश्वकै ‘भान्सा र ऊर्जा’लाई सिधै प्रहार गर्न थालेको छ। बुधबार इजरायलले इरानको रणनीतिक सम्पत्ति मानिने ‘साउथ पार्स’ ग्यास भण्डारमा भीषण आक्रमण गरेपछि यो द्वन्द्वले केवल सैन्य सीमा मात्र होइन, विश्वव्यापी आर्थिक स्थिरतालाई समेत चुनौती दिएको छ।
एक प्रहार, बहुआयामिक असर
विश्वकै सबैभन्दा ठूलो प्राकृतिक ग्यास भण्डार मानिने ‘साउथ पार्स’ मा भएको क्षतिले इरान मात्र होइन, यसको अर्को भाग जोडिएको कतारलाई पनि स्तब्ध बनाएको छ। इरानी अधिकारीहरूका अनुसार ग्यास प्रशोधन गर्ने उपकरण र ट्याङ्कीहरूमा पुगेको क्षतिले क्षेत्रकै ऊर्जा आपूर्तिमा ठूलो खाडल बनाउने निश्चित छ। इजरायली रक्षामन्त्रीले औपचारिक रूपमा आक्रमणको जिम्मा नलिए पनि “इरानमा अपरेसन जारी रहने” बताएका छन्, जसले आगामी दिन अझै भयावह हुने संकेत गर्छ।
निर्दोष मुलुक र मार्गहरू निशानामा
यो युद्धको राप अब इजरायल र इरानको सीमाभन्दा धेरै टाढा पुगिसकेको छ:
कतारमा क्षति: शान्त र मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेल्दै आएको कतारको ‘रास लफन’ औद्योगिक क्षेत्रमा मिसाइल प्रहार हुँदा ठूलो भौतिक क्षति भएको छ, जसले कतारी जनता र सरकारलाई आक्रोशित तुल्याएको छ।
साउदीको आकाशमा सन्त्रास: साउदी अरबले आफ्नो आकाशमा ब्यालेस्टिक मिसाइल र ड्रोनहरू खसाल्नुपर्ने अवस्था आएको छ, जसले खाडी क्षेत्रका सर्वसाधारणमा असुरक्षाको भावना बढाएको छ।
समुद्री मार्गमा अवरोध: विश्वको झन्डै २० प्रतिशत इन्धन ढुवानी हुने ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ बन्दप्रायः हुँदा विश्वभरका जहाजहरू समुद्रमै रोकिन पुगेका छन्। यसले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र आपूर्ति शृङ्खलालाई छिन्नभिन्न बनाएको छ।
बढ्दो महँगी र मानवीय संकट
युद्धको सिधा असर सर्वसाधारणको खल्तीमा देखिन थालेको छ। कच्चा तेलको मूल्य ५ प्रतिशतले बढेर प्रतिब्यारेल १०८ डलर नाघ्नु भनेको विश्वभर ढुवानी र दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य बढ्नु हो। एकातिर लेबनानको बेरुतमा भइरहेको भीषण हवाई हमला र अर्कोतिर इजरायलमा इरानी क्लस्टर मिसाइलबाट भइरहेको मानवीय क्षतिले युद्धको विभिषिकालाई थप स्पष्ट पारेको छ। १५ जनाभन्दा बढीको ज्यान गइसकेको यो शृङ्खलामा कूटनीतिक समाधान नखोजिए यसले महाविपत्ति निम्त्याउने निश्चित छ।
युरोपेली संघका प्रतिनिधिहरूले वार्ताको पहल गरिरहेका भए पनि जमिनमा भने मिसाइल र ड्रोनको वर्षा रोकिएको छैन। ग्यास र तेलका ट्याङ्कीहरू सल्किएसँगै विश्व अर्थतन्त्र र मानवीय संवेदना पनि उत्तिकै जोखिममा परेका छन्।
