काठमाडौँ — गत भदौमा भएको ‘जेनजी’ (Gen-Z) आन्दोलनका क्रममा भएको भयानक मानवीय क्षतिको घटनामा तत्कालीन सरकारका प्रमुख र गृह प्रशासनको नेतृत्वमाथि फौजदारी अनुसन्धान सुरु भएको छ। प्रहरीले पूर्वप्रधानमन्त्री एवं नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र पूर्वगृहमन्त्री रमेश लेखकलाई शनिबार नियन्त्रणमा लिएको छ।
प्रहरी प्रधान कार्यालयका अनुसार ओलीलाई शनिबार बिहान भक्तपुरको गुण्डुस्थित निवासबाट र लेखकलाई काठमाडौँबाट ‘जरुरी पक्राउ पुर्जी’ दिएर नियन्त्रणमा लिइएको थियो। नयाँ सरकार गठन भएलगत्तै बसेको मन्त्रिपरिषद्को पहिलो बैठकले घटनाको छानबिन गर्न गठित उच्चस्तरीय जाँचबुझ आयोगको प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरेसँगै यो नाटकीय मोड आएको हो।
गत भदौ २३ र २४ गते काठमाडौँको बानेश्वर क्षेत्रमा केन्द्रित जेनजी आन्दोलनका क्रममा प्रदर्शनकारीमाथि सुरक्षाकर्मीले गोली चलाउँदा ७६ जनाको ज्यान गएको थियो। उक्त हिंसात्मक घटना र अत्यधिक बल प्रयोगको चौतर्फी आलोचना भएपछि सरकारले पूर्वन्यायाधीश गौरीबहादुर कार्कीको नेतृत्वमा जाँचबुझ आयोग गठन गरेको थियो। आयोगले गत चैत २४ मा सरकारलाई बुझाएको प्रतिवेदनमा आन्दोलन नियन्त्रण गर्ने नाममा ‘राज्यको तर्फबाट अत्यधिक बल प्रयोग’ भएको र यसमा तत्कालीन कार्यकारी नेतृत्वको प्रत्यक्ष वा परोक्ष भूमिका रहेको निष्कर्ष निकालेको थियो।
कार्की आयोगको प्रतिवेदनले घटनाको जिम्मेवारी निर्धारण गर्दै तत्कालीन प्रधानमन्त्री ओली र गृहमन्त्री लेखकलाई फौजदारी मुद्दामा अनुसन्धान गर्न सिफारिस गरेको थियो। शुक्रबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले सोही सिफारिसका आधारमा दोषीमाथि कारबाही अघि बढाउने निर्णय गरेको थियो। गृह मन्त्रालयको निर्देशनलगत्तै प्रहरीले दुवै नेतालाई नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धानको प्रक्रिया अगाडि बढाएको हो।
प्रहरी स्रोतका अनुसार पक्राउ परेका दुवै नेतालाई जिल्ला अदालतमा उपस्थित गराइनेछ र अनुसन्धानका लागि म्याद थप गरी बयान लिइनेछ। बानेश्वर क्षेत्रमा भएको त्यो ठूलो मानवीय र भौतिक क्षतिको न्याय निरूपण अब कानुनी प्रक्रिया र अदालतको निर्णयबाट लाग्ने अपेक्षा गरिएको छ। यस पक्राउसँगै मुलुकको राजनीतिमा नयाँ तरंग उत्पन्न भएको छ भने सुरक्षा व्यवस्थालाई समेत उच्च सतर्कतामा राखिएको छ।
