काठमाडौँ । नेपालको सेयर बजार अहिले एउटा रोचक मोडमा आइपुगेको छ । २०८३ वैशाख २५ गते नेप्से परिसूचकमा देखिएको २७.४९ अङ्कको सुधार (२,७४५.६५ विन्दु) केवल अंकको वृद्धि मात्र होइन, यो लगानीकर्ताको बदलिँदो मनोविज्ञान र बजारमा व्याप्त ‘कृत्रिम चलखेल’ विरुद्धको एउटा मौन प्रतिरोध पनि हो ।
बिहीबार ३३५ कम्पनीको ३ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भयो । अंक बढे पनि कारोबार रकम विगतको ‘बुलिस’ ट्रेन्डको तुलनामा सुस्त देखिनुले धेरैलाई अलमलमा पारेको हुन सक्छ । तर, यसको भित्री पत्र केलाउँदा एउटा सुखद तस्बिर देखिन्छ— बजार परिपक्व बन्दैछ ।
‘प्यानिक सेलिङ’ बाट ‘होल्डिङ’ तर्फको यात्रा
विगतमा बजारमा एउटा प्रवृत्ति थियो— स-साना हल्ला फैलाउने, नियामकको सामान्य छानबिनलाई ‘हौवा’ बनाउने र सर्वसाधारण लगानीकर्तालाई त्रसित बनाएर सस्तोमा सेयर हडप्ने । ‘ठूला’ भनिएका केही खेलाडीको यो रणनीति अहिले साना लगानीकर्ताले बुझिसकेका छन् ।
अहिले साना लगानीकर्ताहरू घाटा खाएर सेयर फाल्न तयार छैनन् । उनीहरूले ‘प्यानिक सेलिङ’ (डरले सेयर बेच्ने) को साटो ‘होल्ड’ गर्ने धैर्यता देखाएका छन् । बजारमा आपूर्ति कम हुनु र कारोबार रकम घट्नुको एउटा मुख्य कारण यही हो— लगानीकर्ताहरू अब कसैको इशारामा होइन, आफ्नै स्वविवेकमा अडिएका छन् ।
“बजारमा कारोबार घट्नु सधैँ निराशाको संकेत होइन,” एक विश्लेषक भन्छन्, “अहिलेको सुस्तता भनेको लगानीकर्ताले आफ्नो सम्पत्तिको मूल्य बुझेर ‘पर्ख र हेर’ को अवस्थामा रहनु हो । यो बजार परिपक्वताको ठूलो प्रमाण हो ।”
बजेट: आशाको नयाँ झिल्को
यतिबेला लगानीकर्ताको आँखा आगामी बजेट र अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेको आश्वासनमा अडिएको छ । अर्थमन्त्रीले हालै सार्वजनिक रूपमै “केही दिन नआत्तिन” आग्रह गर्दै पुँजीबजारलाई चलायमान बनाउने ‘सुधार प्याकेज’ ल्याउने संकेत दिएका छन् । यसले बजारमा एउटा नयाँ ऊर्जा सञ्चार गरेको छ ।
लगानीकर्ताले बजेटबाट के अपेक्षा गरेका छन्?
लागतमा सहुलियत: सेयर कारोबारमा लाग्ने कर र ब्रोकर कमिसन घटाएर लगानीकर्ताको खल्तीमा थोरै भए पनि राहत महसुस गराउने ।
विश्वसनीयता र पारदर्शिता: नीतिगत स्थिरता र लगानीको सुरक्षा ।
एनआरएनएको प्रवेश: गैरआवासीय नेपाली (NRN) र विदेशी संस्थागत लगानीकर्ताका लागि ढोका खोल्ने कानुनी मार्गप्रशस्त ।
विदेशी लगानी: समृद्धिको नयाँ ढोका
सरकारले एनआरएनए र विदेशी लगानीकर्तालाई नेपाली सेयर बजारमा आकर्षित गर्ने जुन गृहकार्य गरिरहेको छ, त्यसले बजारको अनुहार नै फेर्ने विश्वास गरिएको छ । यदि विदेशी संस्थागत लगानी भित्रिएमा बजारमा तरलता मात्र बढ्दैन, बरु पारदर्शिता, संस्थागत सुशासन र ‘अल्पकालीन सट्टेबाजी’ को सट्टा ‘दीर्घकालीन लगानी’ को संस्कृति विकास हुनेछ ।
नेपाली पुँजीबजार अहिले एउटा संक्रमणकालबाट गुज्रिरहेको छ । एकातिर पुराना चलखेलहरू कमजोर हुँदैछन् भने अर्कोतिर नीतिगत सुधारको ठूलो आशा छ । लगानीकर्ताहरू अब ‘स्मार्ट’ बन्दैछन्— उनीहरू अंक मात्र हेर्दैनन्, सरकारको नियत र बजारको पारदर्शिता पनि तौलिरहेका छन् । आगामी बजेटले दिने दिशाले नै नेपाली सेयर बजारको दीर्घकालीन भविष्य र साना लगानीकर्ताको मुस्कान तय गर्नेछ ।
